Dostępność serwisu internetowego to (min. za Wikipedią) stopień w jakim może być on postrzegany, rozumiany i przeglądany przez wszystkich użytkowników, niezależnie od ich cech lub niepełnosprawności, a także niezależnie od cech używanego przez nich oprogramowania i sprzętu.
Opisywane narzędzia często są wykorzystywane jako wsparcie w trakcie audytów eksperckich. Są one bardzo proste w użyciu – automatycznie generują gotowe raporty, dzięki czemu zarówno obsługa jak i uzyskanie raportu zajmuje niewiele czasu. Należy jednak pamiętać, że nie są w stanie zastąpić audytora – są natomiast dla niego bardzo dobrym wsparciem.
Poniżej znajdują się trzy wybrane przeze mnie narzędzia, z których do tej pory miałam okazję korzystać:
1. WAVE – Web Accessibility Evaluation Tool – narzędzie stworzone i administrowane przez organizację WebAIM działającą w ramach Centrum dla Osób Niepełnosprawnych, Uniwersytetu w Utah.
Narzędzie jest darmowe, znajduje się pod adresem: http://wave.webaim.org/ Interfejs jest bardzo prosty – na pierwszej stronie są 3 pola tekstowe – można wybrać czy chcemy wpisać URL badanej strony, wgrać plik ze stroną. Możemy też jeśli zależy nam na sprawdzeniu fragmentu kodu – możemy go skopiować i wkleić w pole tekstowe.
Po wpisaniu np. adresu URL strony i zatwierdzeniu wyświetla się badana strona z komunikatem czy i ile znaleziono błędów. Błędy, ostrzeżenie i informacje wyświetlane są w postaci kolorowych ikon rozmieszczonych na stronie. Zasadniczo prezentowane są cztery rodzaje wyników:
a) Błędy – czerwony
b) Ostrzeżenia – żółty
c) Informacje – zielony
d) Elementy struktury strony – niebieski
„Fragment wygenerowanego raportu”
Dokładne znaczenie każdej z ikon pojawia się po najechaniu na nią kursorem, dodatkowo, na stronie znajduje się obszerny przewodnik po ikonach.
Atutem tego narzędzia jest przede wszystkim prostota interfejsu oraz łatwy dostęp do informacji i instrukcji.
Narzędzie korzysta z wytycznych WCAG oraz Section 508 a także sprawdza zagadnienia nie ujęte ww. wytycznych a mogące stanowić rzeczywiste utrudnienie w dostępie do witryny.
2. TAW – Web Accessibility Test – jest narzędziem służącym do określenia zgodności witryny z wytycznymi WCAG. Zostało opracowane przez fundacje CTIC, która zajmuje się rozwijaniem i propagowaniem idei społeczeństwa informacyjnego.
Korzystanie z narzędzia jest tez nieodpłatne. Zasadniczo interfejs jest w języku hiszpańskim, wersja anglojęzyczna znajduje się pod adresem: http://www.tawdis.net/ingles.html?lang=en.
Interfejs składa się z pola tekstowego i trzech zakładek:
a. W.C.A.G 1.0 – w tej zakładce można wybrać poziom analizy:
1. Poziom A – kryteria, które muszą być spełnione – absolutne minimum
2. Poziom AA – kryteria, które powinny być spełnione
3. Poziom AAA – kryteria, które mogą być spełnione aby strona była dostępna dla osób z różnego rodzaju ograniczeniami.
b. W.C.A.G 2.0 – w wersji beta – umożliwia sprawdzenie zgodności witryny z obowiązującymi od grudnia 2008 wytycznymi W3C.
c. mobile ok – również w wersji beta – pozwala na sprawdzenie zgodności z wytycznymi W3C w zakresie dostępności dla urządzeń mobilnych. Wyniki prezentowane są jednak wyłącznie w języku hiszpańskim.
Zaletą tego narzędzia jest niewątpliwie fakt, że w jednym miejscu mamy dostęp do trzech walidatorów jednocześnie.
„Fragment wygenerowanego raportu”
Wyniki walidacji wyświetlane są w postaci różnokolorowych ikonek rozmieszczonych na screenie badanej witryny.
Ikonki są klikalne i są łączami do znajdującego się niżej opisowego raportu ze znalezionymi błędami.
3. mobiReady – kolorowy walidator sprawdzający w jakim stopniu witryna jest przyjazna dla urządzeń mobilnych. To narzędzie bazuje na dobrych praktykach oraz wytycznych opracowanych przez W3C Mobile Web Initiative. Narzędzie to jest dostępne pod adresem: http://mobiready.com/launch.jsp?locale=en_EN
„Fragment wygenerowanego raportu”
Wyniki wyświetlane są w kilku modułach:
a. ogólna ocena (od 1 do 5)
b. gotowości, rozmiaru, czasu ładowania, kosztu,
c. wizualizacja w różnych urządzeniach mobilnych
d. poziom zgodności z zaleceniami dotMobi,
e. rezultatów serii testów dotyczących rozmiaru obrazków, klawiszy dostępu, tabel, arkuszy stylów, tytułu strony itp. Raport zawiera dokładny opis każdego przetestowanego obszaru.
Automatyczne narzędzia do weryfikacji dostępności są przydatne jeśli zależy nam na bardzo pobieżnym zapoznaniu się z błędami i utrudnieniami w zakresie dostępności. Z drugiej strony narzędzia te mają pewne ograniczenia:
- Badania tego rodzaju są mniej dokładne niż audyt ekspercki ponieważ narzędzia sprawdzają tylko niektóre aspekty dostępności.
- Zdarza się, że raportowane są błędy, które okazują się nie być żadnym utrudnieniem dla użytkowników.
Na zakończenie chciałam podkreślić raz jeszcze, że narzędzia automatyczne nie są w stanie całkowicie zastąpić zaangażowania badacza i należy traktować je wyłącznie jako dodatkowe wsparcie w realizacji audytu.
o autorze:
Agnieszka Jedynasta – Usability Consultant w UseLab. Ukończyła psychologię kliniczną na Uniwersytecie Gdańskim. Od 2007 roku zajmuje się badaniami użyteczności i dostępności a także badaniami jakościowymi (grupy kreatywne, zogniskowane wywiady grupowe). Prywatnie interesuje się architekturą krajobrazu, fotografią przyrodniczą i rękodziełem. Uwielbia czeskie kino.
