W środę, 23 czerwca 2010 r. w Warszawie, w budynku Agory odbyła się konferencja „Cyfrowo wykluczeni” organizowana przez fundację Widzialni. Fundacja ta zajmuje się, cytując informacje na stronie internetowej: „zwróceniem uwagi opinii publicznej i administracji państwowej na problem dostępności stron internetowych dla osób niepełnosprawnych, ze szczególnym uwzględnieniem osób niewidomych i niedowidzących oraz zainicjowanie ogólnopolskiej akcji promującej umożliwienie osobom niepełnosprawnym swobodnego dostępu do informacji publicznej w Internecie.” Więcej informacji na temat działań fundacji znaleźć można na stronie: http://widzialni.eu/index.php .
Czym jest samo zjawisko cyfrowego wykluczenia? – Wykluczenie cyfrowe lub podział cyfrowy (ang. digital divide) – to podział społeczeństwa na osoby z dostępem do sieci internetowej i nowoczesnych form komunikacji oraz na osoby bez takich możliwości. Termin ten wiąże się z następującymi kwestiami:
- dostępem do internetu,
- umiejętnościami posługiwania się Internetem
- jakością połączenia
- wymiarem językowym (brak znajomości języka, w którym potrzebne informacje występują)
- ograniczeniami fizycznymi jednostki – koniecznością korzystania ze specjalnych urządzeń i oprogramowania
Wracając do konferencji to chciałabym omówić tylko wybrane wystąpienia. W moim przekonaniu zdecydowanie wyróżniały się dwie prezentacje, które odchodziły trochę od statystyk a zwracały uwagę na rzeczywiste potrzeby grup cyfrowo wykluczonych.
Pierwsze z nich to „Cyfrowa przestrzeń głuchoniewidomych” wystąpienie Grzegorza Kozłowskiego, przewodniczącego Towarzystwa Pomocy Głuchoniewidomym. Uczestnikom konferencji został przedstawiony problem niedostrzegania głuchoślepoty jako odrębnej niepełnosprawności i związane z tym niezrozumienie specyficznych potrzeb tej grupy. Zaprezentowano też różne stopnie tej niepełnosprawności, poparte konkretnymi przykładami utrudnienia na jakie napotykają osoby głuchoniewidome w życiu codziennym jak i w Internecie.
Szalenie interesujące okazały się również informacje na temat specjalnego alfabetu – alfabetu Lorma, z którego korzystają osoby głuchoniewidome. Lorm polega na kreśleniu linii lub stawianiu punktów na dłoni, które odpowiadają poszczególnym literom. Może to być jej wewnętrzna bądź zewnętrzna strona, prawa lub lewa ręka. Można pisać jednym palcem, a gdy osiągnie się dużą biegłość – wszystkimi na raz. Jest to jedna z łatwiejszych do nauczenia się, a przy tym bardzo skuteczna metoda komunikowania się osoby głuchoniewidomej z otoczeniem.
Niewidomy konsultant Fundacji Widzialni Paweł Pluszczyk w zajmujący sposób przedstawił uczestnikom sposób w jaki poruszają się w sieci osoby niewidome. Bardzo ciekawie zaprezentował funkcjonowanie i obsługę programu czytającego JAWS. Zwrócił także uwagę na najistotniejsze bariery na jakie napotykają osoby korzystające z tych narzędzi wynikające ze złych praktyk stosowanych przez twórców i administratorów serwisów internetowych – np. brak właściwego stosowania nagłówków czy tworzenie stron wyłącznie we flashu bez jakiegokolwiek tekstowego opisu zawartości.
Na potrzeby tego badania audytowane były dwie strony jako przykłady jak najgorszych, dyskryminujących rozwiązań. Interesująca była próba zakupienia biletu na pociąg za pośrednictwem strony pkp.pl. Jak się okazuje – dla osób niewidomych i niedowidzących, korzystających z czytników ekranowych nie jest to zupełnie możliwe. Podobnie w przypadku osoby szukającej informacji na temat koncertów polskiego wykonawcy muzyki rozrywkowej Norbiego. Całość strony jest we flashu i jedyne co można było usłyszeć na prezentacji to komunikat „NORBI.COM.PL dash Oficjalna Strona Artysty dash aby poprawnie oglądać stronę musisz posiadać Flash Player”.
Podsumowując fantastycznie, że tego rodzaju konferencja się odbyła i że zgromadziła tyle decyzyjnych osób w tym: przedstawicieli Rządu i Telewizji. Jednak z perspektywy praktyka, osoby realizującej audyty dostępności, życzyłabym sobie aby kolejne edycje imprezy były połączone z warsztatami, na których wszyscy zainteresowani będą mogli uzyskać wiedzę na temat dostępności serwisów internetowych J
Źródła:
Wikipedia – http://pl.wikipedia.org/wiki/Wykluczenie_cyfrowe
Serwis o głuchoniewidomych i głucho ślepocie – http://www.gluchoniewidomi.pl/?page_id=64
Strona organizatora konferencji – Fundacji Widzialni – http://www.widzialni.eu/
o autorze:
Agnieszka Jedynasta – Usability Consultant w UseLab. Ukończyła psychologię kliniczną na Uniwersytecie Gdańskim. Od 2007 roku zajmuje się badaniami użyteczności i dostępności a także badaniami jakościowymi (grupy kreatywne, zogniskowane wywiady grupowe). Prywatnie interesuje się architekturą krajobrazu, fotografią przyrodniczą i rękodziełem. Uwielbia czeskie kino.
